راهنمای فرش

آشنایی با انواع فرش ایرانی و طبقه بندی های آن

فرش ایرانی

فرش ایرانی و طبقه بندی های آن

فرش ایرانی از نظر نقوش و نگاره های تزئینی آن و از همه مهمتر مفاهیم بنیادی و شاید هم راز آمیز از جمله مباحث تخصصی فرش ایرانی می باشد ما در این مقاله قصد داریم شمارا با دنیای پر رمز و راز فروش آشنا کنیم فرش های ایرانی را بررسی و طبقه بندی آن بپردازیم پس با ما همراه باشید

دسته بندی اول طرحهای آثار باستانی و ابنیه اسلامی

کلیه طرح هایی که الهام گرفته از نقوش، اشکال هندسی و اشکال تزیینی بناها و تزئین سردر ساختمان ها و بناهای تاریخی ، مساجد و مکان های معروف، امارات و کاشی کاری ها  هستند را میتوان، در این دسته قرارداد البته طراحان فرش در برخی از طرح های اصلی نقاشی این بناها با به سلیقه خود تغییراتی را انجام داده‌اند، اما ساختار و تشابه اصلی طرح فرش با طرح اصلی بنا کاملاً حفظ شده است. از معروف‌ترین این گروه‌ها می‌توانیم به مسجد شیخ لطف الله، محرابی  کوفی، مسجد کبود، مقبره شیخ صفی، سردر امامزاده محروق، گنبد قابوس، مسجد شاه اصفهان، تخت جمشید، طاقبستان، طاق کسری( ایوان مدائن)اشاره کرد.

طرح فرش ایرانی شاه عباسی

اساس کلیه طرح های شاه عباسی را بر مبنای کاربرد گل معروف شاه عباسی در این طرح می‌توان بیان کرد. این گل تجرید یافته ،  ضمن شاخه و برگ ها و گاهاً اسلیمی ها و ختایی ها در متن و حاشیه و نقشه اصلی را تشکیل می دهد  و این امر باعث می شود که زیبایی منحصر به فرد و خیره کننده ای را برای فرش به ارمغان بیاورد.اگر بخواهیم به انواع طرح هایی که در این گروه قرار می گیرد اشاره کنیم میتوانیم به لچک و ترنج شاه عباسی ، افشان شاه عباسی ، شاه عباسی درختی ، شاه عباسی شیخ صفی ، شاه عباسی جانوری ، طره دار سلسله ای ، ترنج طره دار ، بوته ای و لچک ترنج کف ساده اشاره کرد.

طرح فرش ایرانی اسلیمی

کلیه این طرح ها بر مبنای گردش های منظم و سنجیده بندهای اسلیمی است که پایه اصلی این طرح، دوران شاخه‌ها در میان برگ ها و می توان گفت شاخه های تجرید یافته طرح درخت می باشد و در تمام انواع طرح های اسلیمی دوران مشابه است و معمولاً در بیشتر قالب ها این طرح تکرار می‌شود. از آنجایی که اسلیمی خود دارای انواع گوناگونی است با توجه به نوع و شکل آن می توان طرح های اسلیمی را به صورت زیر طبقه بندی کرد. از  معروف ترین طرح های آن اسلیمی جهان اژدر است در این نوع اسلیمی دو شاخه تقسیم می شود و حالتی شبیه به فکین اژدها به وجود می آورد در انتهای هر شاخه به دو بخش که نماد فکین اژدها است است منشعب می گردد و روی ساقه شاخه ها جوانه های طراحی شده است که این به زیبایی و طرح نقش کمک بسیار زیادی می کند که بیشترین این جوانه‌ها را اسلیم می نامند. اگر بخواهیم طرح های اسلیمی را دسته بندی کنیم می‌توانیم به اسلیمی بندی ، اسلیمی افشان و اسلیمی لچک و ترنج اشاره کرد

طرح فرش ایرانی افشان

در این سبک از فرش کلیه بند ها و نگارهای فرش پیوستگی و ارتباط کاملی دارند به صورتی که به نظر می رسد نقاش از هنگام شروع طراحی تا پایان آن قلم از کاغذ بر نداشته و یک ارتباط مداوم بین قسمتهای مختلف نقش وجود دارد. همانگونه که از نام این طرح مشخص است تمامی بندها و نگاره های موجود به صورت پراکنده و افشان با یکدیگر در آمیختند و هیچ قرینه مشخصی در این سبک از فرش وجود ندارد. این سبک از فرش به دلیل عدم قرینگی گلها و برگها جلوه خاصی دارد و طرفداران زیادی پیدا کرده است. اگر بخواهیم به انواع مختلف و طرح های افشان اشاره کنیم می‌توانیم به افشان دسته گلی ، افشان حیوان دار ، افشان ختایی، افشان ترنج دار ، افشان اسلیمی ، اسلیمی شاه عباسی و… اشاره کرد

طرح فرش ایرانی اقتباسی

فرش طرح های این گروه شباهت زیادی به طرح های فرش مناطق مرزی ایران و کشورهای همسایه و حتی سایر کشورها دارد به همین دلیل به آن ها اقتباسی میگویند اگر بخواهیم به طرح‌های معروف این گروه را معرفی کنیم می‌توانیم به قفقازی و گوبلنی  اشاره کنیم

طرح فرش ایرانی بته جقه ای

در این دسته بندی طرحها بر اساس کاربرد بته جقه است و به انواع و اقسام مختلف به تزیین متن و حاشیه فرش با بته جقه ها می‌پردازد اگر بخواهیم به انواع مختلف طرح های بته جقه اشاره کنیم میتوان به بته میری، بته خرقه‌ای ، بته قلمکار و  بته کردستانی اشاره کرد

طرح های بندی یا واگیره ای

این طرح به‌گونه‌ای است که سراسر فرش هم از نظر طول و هم از نظر ارز قطعات منظم تقسیم شده و هر قسمت توسط خطوط و یا پندهایی به قسمت همجوار می پیوندد به این ترتیب از به هم پیوستن این قسمتها و بندها کل طرح به وجود می آید. اگر بخواهیم طرحهای اصلی این گروه را معرفی کنیم میتوانیم به بندی اسلیمی، بندی خشتی ، بندی ترنجدار، بندی شیر و شکری، بندی شاخ گوزنی، بندی دسته گلی و بندی میناخانی اشاره کرد.

طرح های درختی

در این طرح ها درخت و درختچه های کوچک و بزرگ به ویژه به صورت انفرادی ترکیب اصلی را تشکیل داده اند بند و با اجزای دیگری ترکیب شده است اگر بخواهیم معروف ترین این طرح ها اشاره کنیم می توان به  درختی سبزی کار و درختی حیوان داراشاره کرد

طرح های ترکمن

در این طرح ها همگی نقوش هندسی قرار دارند و به صورت ذهنی بافته شده از معروف ترین طرح های ترکمن در ایران می‌توان به غزال گز ، قاشقی ، آخال اشاره کرد

کلام آخر

در این مقاله که قسمت اول  دسته بندی فرش ایرانی و طبقه بندی بود آشنا کنیم. در مقاله بعدی به ادامه دسته بندی فرش ایرانی و طبقه بندی آن می پردازیم. اگر شما دسته بندی خاصی را منتظر دارید در قسمت درج نظرات دیدگاه ارزشمند خود را برای ما ارسال کنید

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *